‘Ik durfde haar er niet mee te belasten. Ik had het idee dat zij mijn verhaal er niet bij kon hebben. Dus op een gegeven moment stopte ik ook met praten over hoe ik me voelde.’

Dit zei een vader tegen ons, maanden na de geboorte van zijn kind. Hij durfde voor het eerst hardop te zeggen wat hij al die tijd voor zichzelf had gehoudent. Herken je dit gevoel, dat je eigen worsteling er blijkbaar niet mocht zijn omdat er al zoveel op je partner afkwam? Dat ook jouw hele wereld op zijn kop stond, maar jij vond dat je de sterke moest zijn?

Waarom je het zelf misschien niet eens herkent als somberheid

Je denkt waarschijnlijk niet: ik heb een postpartum depressie. Je denkt eerder: ik ben moe, ik ben prikkelbaar, ik heb geen zin meer in dingen die ik altijd leuk vond. Je schrijft het toe aan slaaptekort, aan de nieuwe realiteit, aan gewoon even doorbijten.

Dat is precies waarom het bij vaders zo vaak onopgemerkt blijft. Somberheid na de bevalling wordt bijna automatisch gekoppeld aan de persoon die is bevallen. De vader wordt gezien als de steun, degene die het overzicht bewaart terwijl zijn partner herstelt. Die rol pak je vaak ook zelf op. Het gevolg is dat je eigen gemoedstoestand op de achtergrond raakt. Je spreekt jezelf streng toe en gaat door in de regelmodus.

Dit is geen kwestie van doorpushen. Het is niet zo dat wanneer je maar harder pusht, het dan wel lukt, en jouw somberheid vanzelf verdwijnt.  Wat je voelt  is een reactie op een van de grootste omwentelingen die een mens in zijn leven kan meemaken.

De signalen die er wél zijn, alleen anders dan je verwacht

Bij vaders ziet somberheid er vaak anders uit dan het klassieke beeld van depressie. Minder huilen, meer terugtrekken. Minder verdriet, meer irritatie. Je merkt het misschien aan:

• kortaf zijn tegen je partner of je oudere kinderen, terwijl je normaal geduldiger bent
• meer uren maken op werk, niet omdat het moet maar omdat thuis zwaar voelt
• concentratieverlies, of juist overmatig bezig zijn met controle en planning
• een gevoel van afstand tot de baby, terwijl je had verwacht direct verliefd te worden
• lichamelijke klachten zonder duidelijke oorzaak, zoals hoofdpijn of buikklachten
• meer alcohol drinken, meer gamen, meer wegvluchten in iets buiten het gezin

Denk je wel eens ‘ik zou hier gewoon blij en dankbaar mee moeten zijn, waarom voel ik dit dan niet’? Die vraag zelf is al een signaal. Het is geen teken dat er iets mis is met jou als vader. Het is een teken dat je brein en lijf aan het verwerken zijn wat er is veranderd. 

Waarom je ervoor kiest om te zwijgen

De meeste vaders die wij spreken, zwijgen niet omdat ze niets voelen. Ze zwijgen omdat het gesprek in hun hoofd al gevoerd is, en de conclusie was: dit is niet het moment. Jouw partner is fysiek aan het herstellen, misschien met een moeizame bevalling of borstvoeding die niet lukt zoals gehoopt. Ergens voelt het oneerlijk om daar ook nog je eigen twijfels bovenop te leggen.

Dus doe je wat veel vaders doen. Je knikt, je regelt, je bent de rustige factor. En intussen bouw je een binnenwereld op waar niemand toegang tot heeft, ook je partner niet. Dat is precies wat de vader in de opening beschrijft: niet zwijgen uit onverschilligheid, maar uit een verkeerd begrepen vorm van zorgzaamheid.

Het probleem is dat die zorgzaamheid op termijn tegen je gaat werken. Wat je niet deelt, verdwijnt niet. Het stapelt zich op, en op een gegeven moment voel je je vreemde in je eigen gezin. En druk je negatieve gevoelens weg, dan gebeurt dat automatisch ook met positieve. Emoties zijn emoties, je kunt niet selectief zijn: stop je je gevoel weg, dan dus ook het positieve. En dat maakt dat ‘genieten’ alleen maar lastiger.

Wat dit doet met je relatie en je gezin

Onderschat niet wat zwijgen doet met de mensen om je heen. Partners voelen vaak feilloos aan dat er iets speelt, ook als je het niet uitspreekt. Dat kan leiden tot afstand die niemand heeft gewild. Jouw partner denkt misschien dat ze iets verkeerd doet, of voelt zich alleen staan in een periode waarin ze juist verbinding zoekt.

Ook de relatie met je kind kan hieronder lijden. Niet omdat je niet van je kind houdt, maar omdat somberheid je vermogen om aanwezig te zijn beïnvloedt. Je bent er lichamelijk, maar je hoofd zit ergens anders. Vaders die hier later op terugkijken, noemen dit vaak het meest pijnlijke deel: het gevoel dat ze de eerste maanden hebben gemist terwijl ze er wel bij waren.

Wat wel helpt

Er is geen quick fix, maar er zijn wel concrete stappen die verschil maken.

Benoem het, ook al voelt het klein. Je hoeft niet met een compleet verhaal te komen. ‘Ik merk dat ik de laatste tijd anders in mijn vel zit’ is al genoeg om een deur open te zetten, bij je partner of bij iemand anders.

Zoek een plek buiten de relatie om te praten. Juist omdat je je partner niet wil belasten, kan het enorm opluchten om ergens anders je verhaal kwijt te kunnen. Je zult verbaasd zijn hoeveel andere vaders je verhaal zullen (h)erkennen. Delen maakt lichter.

Wees alert op patronen, niet op momenten. Een slechte dag zegt niets. Weken van terugtrekken, prikkelbaarheid of vervreemding wel.

Jouw verhaal mag er ook zijn

Bij Postpartum Centrum NL zien we vaders steeds als onderdeel van het gezin dat aandacht verdient, niet als bijzaak naast de moeder. Wil je een keer praten zonder wachttijd of verplichting, dan kan dat via eenlosse sessie zonder wachttijd. Wil je eerst meer lezen over hoe het werkt om bij ons in behandeling te komen, kijk dan op onze behandelpagina. Je bent welkom!