De geboorte van een kind wordt vaak omschreven als een van de mooiste momenten in het leven. Maar voor veel vrouwen is de realiteit anders. Ongeveer 10-20% vrouwen ervaart haar bevalling namelijk als naar of traumatisch. Toch blijven er rondom bevallingstrauma hardnekkige misverstanden bestaan die erkenning en herstel in de weg kunnen staan.

Bij Postpartum Centrum NL zien we dagelijks vrouwen die worstelen met de nasleep van een moeilijke bevalling. Vaak hebben ze maanden of zelfs jaren gewacht met het zoeken van hulp, omdat ze dachten dat hun gevoelens niet ‘erg genoeg’ waren of omdat anderen hun ervaring (onbewust) bagatelliseerde.

Belangrijk om te weten: je hoeft niet per se PTSS (posttraumatische stressstoornis) te hebben om last te houden van een moeilijke bevalling. Ook zonder volledige PTSS-symptomen kun je ernstige klachten ervaren die hulp verdienen. Misschien heb je geen flashbacks of nachtmerries, maar voel je je wel angstig bij de gedachte aan een volgende bevalling. Of misschien kun je wel functioneren, maar voel je je verdrietig en teleurgesteld over hoe je bevalling is verlopen. Ook dat is geldig en mag er zijn.

In deze blog bespreken we de vijf grootste misverstanden over bevallingstrauma en wat onze ervaringen zijn uit de praktijk.

Misverstand 1: “Een bevalling is alleen traumatisch als er medische complicaties zijn”

“Maar volgens je dossier verliep de bevalling toch voorspoedig?” “Er waren toch geen complicaties?” “Medisch gezien was er toch niets aan de hand?”

Dit zijn zinnen die veel vrouwen te horen krijgen wanneer ze proberen te delen dat hun bevalling moeilijk, naar of traumatisch was. De buitenwereld kijkt vaak naar de objectieve, medische feiten: was er een spoedkeizersnede, bloedde de moeder veel, had de baby complicaties? Als het antwoord ‘nee’ is, wordt jouw ervaring niet altijd serieus genomen.

De werkelijkheid: Een bevalling kan diep traumatisch zijn zonder dat er sprake was van een medisch noodgevallen. Onderzoek toont zelfs aan dat het gevoel van controleverlies, niet gehoord worden of je onveilig voelen vaak een veel grotere rol speelt bij het ontwikkelen van trauma dan de objectieve medische gebeurtenissen. Daarbij zijn het niet per se de omstandigheden, maar jouw persoonlijke ervaring, die maken of iets als naar of traumatisch voelt.

Lisa, die bij ons kwam voor EMDR-therapie, vertelde tijdens de intake: “De artsen bleven maar zeggen dat alles volgens protocol verliep. Maar niemand legde me uit wat er gebeurde. Ik lag daar, wist niet wat er met mijn lichaam aan de hand was, en voelde me compleet machteloos terwijl mensen over me heen praatten alsof ik er niet was. Dat gevoel van onzichtbaar zijn, van geen controle hebben over mijn eigen lichaam en bevalling, dat deed me meer pijn dan welke medische ingreep dan ook.”

Het is de beleving die telt, niet alleen wat er in je medisch dossier staat. Een vrouw die zich niet gehoord voelt, die tegen haar zin wordt vastgehouden tijdens persweeën, of die essentiële informatie niet kreeg over wat er met haar lichaam gebeurde, kan een even ernstig trauma ontwikkelen als een vrouw die een medische noodsituatie meemaakte.

Misverstand 2: “Als je baby gezond is, is er geen reden om je slecht te voelen”

“Je hebt toch een gezonde baby? Daar gaat het toch om?” “Zoveel vrouwen zouden willen dat ze zo’n gezond kindje hadden, wees blij.” “Het belangrijkste is dat jullie er allebei zijn.”

Het is goed bedoeld, maar dit soort uitspraken geven je juist het gevoel dat dankbaarheid voor een gezonde baby automatisch alle andere emoties zou moeten overstemmen. Maar zo eenvoudig werkt het menselijk brein niet.

De werkelijkheid: De gezondheid van je baby en jouw emotionele ervaring zijn twee verschillende zaken die naast elkaar kunnen bestaan. Natuurlijk ben je dankbaar voor je gezonde kind, maar dat neemt niet weg dat je als vrouw mogelijk een traumatische ervaring hebt doorgemaakt die verwerking vraagt.

Marloes verwoordde het heel treffend tijdens haar eerste sessie bij ons: “Elke keer als ik probeerde te vertellen over mijn moeilijke bevalling, zei iemand ‘maar kijk eens wat een prachtig kind je hebt’. Alsof ik ondankbaar was. Ik ben elke dag dankbaar voor mijn dochter, maar dat maakt wat ik heb meegemaakt niet minder traumatisch. Die twee dingen kunnen tegelijk waar zijn. Ik hou zielsveel van haar én ik heb een verschrikkelijke tijd doorgemaakt tijdens haar geboorte.”

Deze reacties uit de omgeving kunnen er juist voor zorgen dat vrouwen zich schuldig gaan voelen over hun eigen emoties. Ze beginnen te denken dat ze geen recht hebben om zich slecht te voelen, omdat hun baby het goed maakt. Dit kan je verwerkingsproces belemmeren.

Je kunt oprecht dankbaar zijn voor je gezonde baby én erkennen dat de weg ernaartoe traumatisch was. Beide gevoelens mogen er zijn.

Misverstand 3: “Je hebt pas een probleem als je PTSS hebt”

“Maar je hebt toch geen flashbacks?” “Je functioneert toch nog gewoon?” “Als je geen nachtmerries hebt, zal het wel meevallen.” “Ik zie je gewoon naar je werk gaan en voor je baby zorgen, dus zo erg kan het niet zijn.”

Dit misverstand is bijzonder verraderlijk en houdt veel vrouwen ervan weerhouden om hulp te zoeken. Ze denken dat hun klachten ‘niet erg genoeg’ zijn omdat ze niet voldoen aan alle PTSS-criteria die ze misschien online hebben gelezen of in een folder hebben gezien.

De werkelijkheid: Bevallingstrauma bestaat in vele gradaties en vormen. Het klopt dat een klein percentage van de vrouwen – ongeveer 4-6% – na een traumatische bevalling volledige PTSS ontwikkelt met symptomen zoals:

• Intense herbelevingen waarbij je plotseling weer volledig terug bent in het moment van de bevalling
• Regelmatige nachtmerries over specifieke momenten tijdens de bevalling
• Heftige lichamelijke angstreacties bij triggers (zoals hartkloppingen, zweten, trillen)
• Sterk vermijdingsgedrag rondom alles wat je aan de bevalling herinnert
• Een voortdurende staat van hyperalertdheid

Maar, en dit is cruciaal, veel meer vrouwen ervaren andere, even valide en serieuze psychische klachten na een moeilijke bevalling die wél om aandacht en behandeling vragen, maar niet voldoen aan de volledige PTSS-diagnose.

Denk aan klachten zoals:

Angst zonder flashbacks: Je hebt misschien geen herbelevingen, maar wel intense angst bij de gedachte aan een volgende bevalling. Of je voelt je gespannen en onrustig zonder precies te kunnen benoemen waarom. Je merkt dat je angstig wordt bij zwangere vriendinnen, of dat je bepaalde ziekenhuisprogramma’s op tv niet meer kunt aanzien.

Diep verdriet en rouw: Je rouwt om hoe je bevalling is verlopen. Om de geboorte-ervaring die je niet hebt gehad. Om het gevoel dat je je bevalling ‘niet hebt gehaald’ of gefaald hebt. Dit verdriet kan maanden aanhouden en kan je gevoel over jezelf als moeder diepgaand beïnvloeden.

Boosheid en frustratie: Je voelt boosheid richting de zorgverleners die je niet hebben gehoord, richting je partner die niet begreep wat er gebeurde, of zelfs richting jezelf. Deze gevoelens kunnen je relaties belasten en je stemming beïnvloeden.

Verminderd zelfvertrouwen: Je twijfelt aan je eigen lichaam, aan je capaciteiten als moeder, of aan je vermogen om goede beslissingen te nemen. De bevalling heeft je gevoel van autonomie en kracht aangetast.

Moeite met hechting: Sommige vrouwen merken dat ze moeite hebben om volledig emotioneel te verbinden met hun baby, niet vanwege een depressie, maar omdat de bevalling zo veel emotionele ruimte inneemt.

Schaamte en schuldgevoel: Je schaamt je voor hoe je bevalling is gegaan, of voelt je schuldig dat het ‘zo gelopen is’. Misschien vraag je je af of je iets anders had kunnen doen.

Sophie: “Ik had geen nachtmerries en functioneerde gewoon: ik ging naar mijn werk, zorgde voor mijn dochter, deed de boodschappen. Maar vanbinnen voelde ik me zo verdrietig over mijn bevalling. Elke keer als ik langs het ziekenhuis reed, voelde ik een zware knoop in mijn maag. En bij de gedachte aan een tweede kindje raakte ik echt in paniek, ook al had ik geen flashbacks. Ik vroeg chat GPT te checken of ik PTSS had. Maar omdat ik niet alle PTSS-criteria bij mezelf herkende, dacht ik dat ik me aanstelde en dat ik gewoon ‘erdoorheen moest’.”

Anne, een andere cliënte, vertelde: “Ik was vooral ontzettend boos. Boos op de verloskundige die me niet serieus nam toen ik zei dat het niet goed voelde. Boos op het ziekenhuis dat me van het kastje naar de muur stuurde. En boos op mezelf dat ik niet harder voor mezelf had opgekomen. Die boosheid vrát aan me, maar ik dacht: ik heb toch geen trauma, want ik heb geen flashbacks. Achteraf gezien had ik die boosheid veel eerder serieus moeten nemen.”

Al deze klachten verdienen erkenning. EMDR-therapie en andere vormen van traumaverwerking kunnen net zo effectief zijn voor deze symptomen als voor volledige PTSS. Het gaat er niet om of je aan een officiële diagnose voldoet, het gaat erom dat jouw beleving serieus wordt genomen en dat je de ruimte krijgt om je ervaring te verwerken. 

Bij Postpartum Centrum NL zien we veel vrouwen die twijfelen of hun klachten wel ‘erg genoeg’ zijn. Vaak hebben ze maanden of jaren gewacht voordat ze hulp zochten, terwijl ze ondertussen wel dagelijks last hadden van hun moeilijke bevalling.

Trap niet in de valkuil van ‘niet erg genoeg’. Als je bevalling impact heeft op je welzijn, je toekomstplannen, je relatie met je lichaam, of je gevoel over jezelf als moeder, dan verdient dat aandacht. Je hoeft niet te wachten tot je symptomen ‘ernstig genoeg’ zijn. Je hoeft niet eerst PTSS te ontwikkelen voordat je hulp mag zoeken.

Als je merkt dat je bevalling je niet loslaat – op welke manier dan ook – dan is dat voldoende reden om contact op te nemen. Hoe eerder je je klachten bespreekt en aanpakt, hoe sneller je weer voluit kunt genieten van je leven als moeder.

Misverstand 4: “Het slijt vanzelf als je kind groter wordt”

“Je moet het een plekje geven en verdergaan met je leven.” “Je hebt nu een kind om voor te zorgen, je kunt niet blijven hangen in wat er gebeurd is.” “Probeer er het positieve van in te zien.” “Kijk naar de toekomst, niet naar het verleden.”

Dit zijn adviezen die goedbedoeld kunnen zijn, maar die juist averechts werken bij het verwerken van een trauma.

Een trauma verwerk je niet door het opzij te schuiven of te negeren. Sterker nog, onverwerkt trauma kan verergeren als het wordt weggedrukt. De klachten verdwijnen niet vanzelf, maar kunnen zich op andere manieren manifesteren of later op onverwachte momenten terugkomen.

Nadia: “Ik deed wat iedereen zei: doorgaan, positief blijven, me richten op mijn baby. En dat werkte, voor even. Ik dacht op een gegeven moment wel echt dat ik erover heen was. Tot mijn zoontje anderhalf was en ik zwanger raakte van ons tweede kindje. Bij de eerste echo barstte ik in huilen uit en kon ik dagenlang niet meer stoppen. Al die tijd had het trauma blijkbaar onder de oppervlakte gelegen.”

Veel vrouwen merken dat het trauma op onverwachte momenten weer opleeft, vaak jaren later.

Traumatische herinneringen kunnen getriggerd worden door:

• Het overwegen van een volgende zwangerschap
• De verjaardag van je kind (wat een moment van vreugde zou moeten zijn)
• Ziekenhuisbezoeken, zelfs voor iets compleet anders
• Het zien of horen van bevallingsverhalen in je omgeving, op social media of op televisie
• Een controle bij de gynaecoloog
• Zwangerschappen in je omgeving

Tijdige herkenning en behandeling zijn daarom zo belangrijk. Met de juiste professionele hulp, zoals EMDR-therapie, kan een bevallingstrauma effectief worden verwerkt. Dan krijgt de ervaring een plek en blijft het verleden niet je toekomst bepalen.

Misverstand 5: “Vooral gevoelige vrouwen hebben een bevallingstrauma”

“Je bent ook wel erg gevoelig.” “De meeste vrouwen komen er wel overheen.” “Andere vrouwen hebben het ook meegemaakt.” “Je bent altijd zo sterk, dit red je ook wel.”

Veel vrouwen die een traumatische bevalling hebben meegemaakt, voelen zich een uitzondering. Ze denken dat zij de enige zijn die ‘het niet aankunnen’, dat andere vrouwen wel gewoon doorgaan na een moeilijke bevalling.

De werkelijkheid: Bevallingstrauma komt veel vaker voor dan de meeste mensen denken. Onderzoek wijst uit dat ongeveer 10-20% van de vrouwen haar bevalling als traumatisch ervaart. Zo’n 4-6% van alle vrouwen ontwikkelt zelfs volledige PTSS-symptomen na de bevalling.

Deze cijfers tonen aan dat bevallingstrauma absoluut geen zeldzaam fenomeen is. Het is een veelvoorkomend en serieus probleem dat helaas nog te weinig erkenning krijgt in de zorg en in de maatschappij.

“Ik dacht dat ik de enige was die er zoveel last van had,” hoorden we van Emma tijdens haar intakegesprek. “Pas toen ik er over begon te delen in een mama-appgroep, kwamen zoveel vriendinnen met hun eigen verhalen. Drie van de acht hadden soortgelijke ervaringen gehad. We hadden allemaal in stilte geleden, elk denkend dat we de enige waren die zich zo voelden.”

Je bent niet te gevoelig. Je bent niet overdreven. Je reactie op wat je hebt meegemaakt is volkomen normaal en begrijpelijk. Het probleem is niet dat jij het niet aankan, maar dat de buitenwereld de impact van bevallingstrauma onvoldoende erkent.

Herken je jezelf hierin?

Als je bij het lezen van deze blog denkt ‘dit ben ik’, of als je meerdere van deze misverstanden in je eigen omgeving hebt gehoord, weet dan dat je niet alleen staat. Bij Postpartum Centrum NL begrijpen we de complexiteit van bevallingstrauma en de impact die het kan hebben op je leven, je relatie en je rol als moeder.

We bieden gespecialiseerde EMDR-therapie die specifiek gericht is op het verwerken van bevallingstrauma. Onze psychologen hebben ruime ervaring met deze problematiek en kunnen je helpen om:

• Je ervaring te verwerken en een plek te geven
• De emotionele lading van traumatische herinneringen te verminderen
• Strategieën te ontwikkelen voor het omgaan met triggers en angst
• Je zelfvertrouwen en gevoel van controle terug te krijgen
• De band met je baby te versterken
• Zonder angst naar de toekomst te kijken

Een bevallingstrauma hoeft geen blijvende schaduw over je moederschap te werpen. Met de juiste ondersteuning kun je het verwerken en een nieuwe relatie opbouwen met je beval-ervaring.

Neem contact op met Postpartum Centrum NL, samen kunnen we kijken hoe wij jou kunnen helpen om je bevallingstrauma te verwerken, zodat je voluit kunt genieten van je gezin en je leven als moeder.